प्रवासी सुरक्षा आणि भाषिक सन्मानासाठी चालकांना व्यवहारिक मराठीचे ज्ञान बंधनकारक

व्यावसायिक प्रवासी वाहन चालकांसाठी ‘व्यवहारिक मराठी’ अनिवार्य

महाराष्ट्र मोटार वाहन नियम, १९८९ मध्ये सुधारणा; १६ ऑगस्ट २०२६ पासून अंमलबजावणी

प्रवासी सुरक्षा, प्रभावी संवाद आणि सार्वजनिक सेवेची गुणवत्ता वाढविण्यासाठी सरकारचा निर्णय

मुंबई, दि. ८ जुलै : राज्यातील व्यावसायिक प्रवासी वाहन चालकांसाठी व्यवहारिक मराठी भाषेचे ज्ञान अनिवार्य करण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय महाराष्ट्र शासनाने घेतला आहे. यासाठी महाराष्ट्र मोटार वाहन नियम, १९८९ मधील नियम ४, २२, ७८ आणि ८५ मध्ये आवश्यक सुधारणा करण्यात आल्या असून, या सुधारणांची अंमलबजावणी १६ ऑगस्ट २०२६ पासून करण्यात येणार आहे. यासंदर्भातील अधिसूचना ८ जुलै रोजी प्रसिद्ध करण्यात आल्याची माहिती परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी विधानमंडळात निवेदनाद्वारे दिली.

परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक म्हणाले की, महाराष्ट्राने रोजगाराच्या शोधात राज्यात येणाऱ्या प्रत्येक नागरिकाचे नेहमीच स्वागत केले आहे. मात्र, राज्यातील नागरिकांशी संवाद साधण्यासाठी आवश्यक तेवढे व्यवहारिक मराठीचे ज्ञान असणे ही केवळ कायदेशीर अट नसून सामाजिक जबाबदारीही आहे.

हा निर्णय कोणत्याही भाषेच्या विरोधात नसून प्रवासी सुरक्षा, सुलभ संवाद आणि ग्राहकाभिमुख सार्वजनिक सेवा अधिक प्रभावी करण्याच्या उद्देशाने घेण्यात आला आहे. चालक आणि प्रवासी यांच्यातील स्पष्ट संवादामुळे गैरसमज कमी होतील, आपत्कालीन परिस्थितीत मदत अधिक तत्परतेने उपलब्ध होईल आणि सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेवरील नागरिकांचा विश्वास अधिक दृढ होईल, असे त्यांनी सांगितले.

राज्यव्यापी प्रशिक्षण मोहीम

या निर्णयाच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी परिवहन विभागाने मागील काही महिन्यांपासून राज्यभर प्रशिक्षण मोहीम राबविली आहे. उद्योगमंत्री उदय सामंत यांच्या पुढाकारातून मराठी भाषा विभागाच्या सहकार्याने कोकण मराठी साहित्य परिषद आणि मुंबई मराठी साहित्य संघ यांच्या माध्यमातून हजारो अनुभवी शिक्षकांची फळी तयार करण्यात आली आहे.

राज्यातील प्रादेशिक परिवहन कार्यालये (आरटीओ), प्रशिक्षण केंद्रे तसेच चालकांच्या सोयीच्या वेळेनुसार व्यवहारिक मराठीचे विशेष प्रशिक्षण वर्ग आयोजित करण्यात आले आहेत.

दैनंदिन संवादावर भर

प्रशिक्षणासाठी तयार करण्यात आलेल्या अभ्यासक्रमामध्ये प्रवाशांशी नम्र संवाद, दिशा व स्थळांची माहिती, भाडे, आपत्कालीन परिस्थितीतील संवाद तसेच महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि दिव्यांग प्रवाशांशी प्रभावी संवाद साधण्यासाठी आवश्यक वाक्यरचना समाविष्ट करण्यात आली आहे. यासाठी सोप्या पुस्तिका, संवादमाला आणि प्रशिक्षण साहित्य उपलब्ध करून देण्यात आले असून मराठी शिकणे अधिक सहज आणि उपयुक्त व्हावे यावर विशेष भर देण्यात आला आहे.

भाषिक स्वाभिमान आणि प्रवासी सुरक्षेचा समतोल

“महाराष्ट्रात रोजगार करणाऱ्या प्रत्येकाने आपल्या मातृभाषेचा अभिमान बाळगतानाच महाराष्ट्राच्या मातृभाषेचाही सन्मान करावा. मराठीचा आदर म्हणजे महाराष्ट्राच्या संस्कृतीचा, इतिहासाचा आणि जनभावनांचा आदर होय,” असे प्रतिपादन मंत्री सरनाईक यांनी केले.

या निर्णयामुळे भाषिक स्वाभिमान, प्रवासी सुरक्षा आणि दर्जेदार सार्वजनिक सेवा यांचा समन्वय साधला जाईल, असा विश्वास व्यक्त करत त्यांनी शासनाकडून आवश्यक प्रशिक्षण, मार्गदर्शन आणि सर्वतोपरी सहकार्य उपलब्ध करून दिले जाईल, असे सांगितले. तसेच सर्व व्यावसायिक चालक, वाहनमालक, परिवहन संघटना आणि नागरिकांनी या उपक्रमात सकारात्मक सहभाग नोंदवून महाराष्ट्र अधिक सुरक्षित, सुसंवादी आणि मराठीमय करण्यासाठी सहकार्य करावे, असे आवाहनही त्यांनी केले.

या निर्णयाच्या संदर्भात त्यांनी ज्येष्ठ कवी सुरेश भट यांच्या ‘लाभले आम्हास भाग्य, बोलतो मराठी…’ या ओळींचा उल्लेख करत, व्यवहारिक मराठीचा हा उपक्रम केवळ एका नियमाची अंमलबजावणी नसून महाराष्ट्राच्या अस्मिता, आपुलकी आणि सर्वसमावेशक संस्कृतीला अधिक बळ देणारा महत्त्वपूर्ण टप्पा ठरेल, अशी भावना व्यक्त केली.

आवश्यक असल्यास याचे अधिक संक्षिप्त मीडिया रिलीज, PIB शैलीतील प्रसिद्धीपत्रक किंवा इंग्रजी प्रेस नोटही तयार करून देता येईल.